هرآنچه باید درباره کربن بلک بدانید

در این مقاله آمده ایم هرآنچه باید درباره کربن بلک بدانید را مطرح کرده ایم؛ از روش تولید و انواع آن گرفته تا کاربردها، مزایا، بازار جهانی و نقش دوده صنعتی در صنایع مختلف.

کربن بلک چیست؟

کربن بلک به نوعی پودر بسیار ریز گفته می‌شود که بیشتر شامل ذرات آمورف کربنی است و از احتراق ناکامل هیدروکربن‌ها تحت شرایط کنترل‌شده استخراج می‌گردد.

در صنعت، این ماده را می‌توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد:

• کربن بلک صنعتی یا فرنس (furnace black) این نوع بیشترین میزان تولید و مصرف را داراست.
• کربن بلک ویژه (specialty carbon blacks) این دسته برای کاربردهای خاص الکترونیکی طراحی شده ‌اند.

کاربردهای کربن بلک

تقریباً 60 تا 70 درصد از مصرف جهانی جهت استفاده از کربن بلک برای پوشش لاستیک و تایر می باشد.

همچنین به عنوان یک پرکننده الاستیک برای تقویت و افزایش دوام لاستیک‌ها و هدایت حرارت استفاده می‌شود.

در محصولات غیر لاستیکی هم برای تولید نوارها، شلنگ‌ها، واشرها و سایر اجزای الاستومریک استفاده می‌شود.

پلاستیک‌ها: برای تیره کردن، محافظت در برابر UV و بهبود خواص مکانیکی، به‌ویژه پروپیلن و پلی‌اتیلن استفاده می‌شود..

الکترونیک / باتری‌ها: به عنوان سیاه کربن استیلنی و سیاه‌های تخصصی به عنوان کاتد/آند یا افزودنی‌های هادی در باتری‌ها و کامپوزیت‌های هادی استفاده می‌شود.

پوشش‌ها، ترکیبات، جوهرها و تونرها:  به عنوان یک رنگدانه و برای افزایش قدرت رنگ و پوشش‌ها استفاده می‌شود.

به طور مثال از پودر کربن بلک برای تولید انواع سنگ مصنوعی همچون کوارتز، کورین، سنگ مرمریت مصنوعی و حتی سنگ‌های پلیمری (سنگ نما، سنگ آنتیک) استفاده می شود

به طور مثال از پودر کربن بلک برای تولید انواع سنگ مصنوعی همچون کوارتز، کورین، سنگ مرمریت مصنوعی و حتی سنگ‌های پلیمری (سنگ نما، سنگ آنتیک) استفاده می شود

مزایا و نقاط قوت

افزایش رنگ‌ دهی و یکنواختی رنگ مشکی.

اقتصادی‌تر نسبت به سایر پیگمنت‌ها و افزودنی‌ها.

گرید‌های خاص دارای خاصیت رسانایی الکتریکی و حرارتی می‌باشند و در باتری‌ها و مواد هادی به کار روند.

و همچنین می‌توانند در افزایش قدرت ماندگاری و مقاومت سایشی لاستیک.

معایب و ریسک‌ها

آلودگی و تأثیرات منفی بر محیط‌زیست: در فرایند تولید و در مواردی هنگام مصرف این پودر، احتمال نشر ریز آلاینده خطرناک معلقی نظیر PAH وجود دارد.

که جهت کنترل در انتشار و خروج گازهای آلوده استفاده از تصفیه کننده ها هوا الزامی می باشد.

وابستگی به نفتی/گاز: نوسان‌های قیمت یارانه نفت و گاز، در هزینه تولید تاثیر گذار است.

تنوع و انحراف بسیار گرید‌ها در انتخاب اشتباه مسیر سامانه‌ها و فرایند‌ها، به کاهش و افت عملکرد در تولید و دستاورد نهایی منجر خواهد گردید.

سهم بازار جهانی کربن بلک

بر اساس اطلاعات Fortune Business Insights، بازار جهانی کربن در سال 2024 به 27.59 میلیارد دلار رسید و برآورد می شود

که در سال 2025 به 28.86 میلیارد دلار برسد (منطقه آسیا و اقیانوسیه 58٪ سهم بازار این پودر را در سال 2024 داشتند)

نمی‌توان به‌طور قطع برای بازار فروش کربن بلک یک عدد گفت. ولی برآورد قیمت این محصول برای سال‌های 2024–2025 بین 20 تا 28 میلیارد دلار می باشد.

که برای سال‌های آینده رشد میانگین 4 تا 6 درصد سالانه پیش‌بینی شده است.

عمدتاً رشد ناشی از این پودر کاربرد آن در مصرف تایر و لاستیک، پلاستیک‌های صنعتی و باتری‌های گرید ویژه و گرید ویژه باتری می باشد.

عمدتاً رشد ناشی از این پودر کاربرد آن در مصرف تایر و لاستیک، پلاستیک‌های صنعتی و باتری‌های گرید ویژه و گرید ویژه باتری می باشد.

بیشترین سهم بازار منطقه‌ و کشورهای پیشرو

منطقهٔ آسیا-اقیانوسیه با در اختیار داشتن بخش  بزرگی از سهم بازار جهانی کربن بلک همچنان موتور اصلی رشد تقاضا محسوب می‌شود و انتظار می‌رود این برتری در طی سال‌های آینده نیز ادامه یابد.

علت آن را می‌‌توان به تولید گسترده(به ویژه چین و هند) و همچنین، مصرف بالا در صنایع تایر/لاستیک، لاستیک و پوشش‌ها و همچنین، به سمت کشورهای در حال رشد، رشد سریع پارامترها.

در میان کشورها، چین و هند از نظر تولید و مصرف، بی‌رقیب ترین کشورها هستند.

البته، کشورهای غربی از جمله ایالات متحده و کشورهای اروپایی هم نقش قابل ملاحظه‌ای ایفا می‌کنند، اما بیش از همه، شاهد رشد در قاره آسیا هستیم.

سهم بازار کربن بلک در ایران

طبق گزارش  IMARC Group، اندازهٔ بازار کربن بلک ایران در سال 2024 معادل USD 71.60 میلیون بوده است.

این آمار نشان می‌دهد که سهم ایران از بازار جهانی به منبع تخمین اندازه بازار جهانی وابسته است (منابع مختلف ارقام متفاوتی برای بازار جهانی گزارش می‌کنند)

اگر سه مرجع نمونه را به عنوان معیار در نظر بگیریم، سهم ایران تقریباً در این محدوده است.

نسبت به برآورد اطلاعات Fortune Business Insights:

(global ≈ USD 27.59B برای 2024) → Iran ≈ 0.26% از بازار جهانی.

نسبت به برآورد اطلاعات IMARC:

 (global ≈ USD 17.9B برای 2024) → Iran ≈ 0.40% از بازار جهانی.

نسبت به برآورد GMI:

(global ≈ USD 20.4B برای 2024) → Iran ≈ 0.35% از بازار جهانی.

اگر بخواهیم نتیجه‌ گیری کلی کنیم واقعیت این‌ است که ایران یک درصد هم از بازار جهانی کربن بلک را در اختیار ندارد.

از این ‌رو، ایران به منطقه در صادرات و تولید به همسایگان صادرات دارد اما در برابر بازار داخلی صادرات ایران به غول‌ها (چین، هند، امریکا و ژاپن، اروپا و حتی اروپا) بسیار ناچیز است.

تولید کنندگان و تامین کنندگان کربن بلک در ایران

در حالی که اطلاعات زیادی در مورد شرکت های واردکننده کربن بلک (دوده صنعتی) در ایران گزارش نشده است، اما چند نکته کلیدی وجود دارد.

بر اساس گزارشی که برای محصول دوده صنعتی تهیه شده است، واردات کربن بلک در ایران در سال‌های اخیر عمدتاً از آلمان، چین، سوئد و هند به دست می آید.

بر همین اساس هلدینگ کیمیا اکسیر آسیا که (یک شرکت بزرگ واردکننده مواد اولیه شیمیایی) است. که سهم به سزایی در تامین محصول کربن بلک در بازار ایران را دارد.

تولیدکنندگان بزرگ و بازیگران کلیدی بازار

در اینجا لیست چند شرکت برجسته نام برده ایم که سهم بسیار بالایی در بازار کربن بلک دارند.

شرکت Cabot Corporation :

این شرکت آمریکایی یکی از بزرگ‌ترین بازیگران جهانی کربن بلک است

شرکت Birla Carbon (گروه Aditya Birla، هند) :

تولیدکننده عمده و فعال در بازارهای آسیا و جهانی.

کمپانی Orion Engineered Carbons (اروپا/آلمان/لوکزامبورگ) :

از بازیگران بزرگ دو گروه تولیدی specialty و furnace کربن بلک

شرکت های Tokai Carbon (ژاپن) و Denka (ژاپن) :

بازیگران مهم آسیایی در گریدهای تخصصی.

شرکت تولیدکنندهٔ کربن‌بلک Jiangxi Black Cat :

بزرگ ترین شرکت چینی که برای تایر و لاستیک است.