نرمال بوتانول یا n-Butanol یک الکل چهارکربنه با فرمول شیمیایی C₄H₉OH است که در دسته الکلهای نوع اول قرار میگیرد.
این ترکیب به صورت مایعی بی رنگ، شفاف، با بوی ملایم شبیه میوه ای است و در آب به صورت محدود حل میشود، اما در حلالهای آلی مانند اتر، استون و بنزن کاملاً قابل حل است.
به دلیل ویژگیهای شیمیایی و فیزیکی مطلوب این ترکیب، از آن در صنایع رنگ، رزین، پلاستیک، نرمکنندههای شوینده و همچنین شویندهها، استفادههای فراوانی میشود.
تاریخچه بهوجود آمدن نرمال بوتانول
تا اواسط دهه ۱۹۵۰ میلادی، نرمال بوتانول به صورت طبیعی به وسیله تخمیر قندها و فعالیت باکتریهای Clostridium acetobutylicum تهیه می شد
با توسعه صنعت پتروشیمی و دسترسی وسیع به نفت خام و گاز طبیعی، تولید نرمال بوتانول از روشهای شیمیایی از قبیل اکسو سنتز (Oxo process) و هیدروژناسیون توسعه یافته است.
در حال حاضر، بیش از 90٪ نرمال بوتانول به وسیله روشهای پتروشیمیایی تولید و تامین میشود.
اسامی دیگر نرمال بوتانول
نرمال بوتانول در منابع مختلف با نامهای مختلفی شناسایی می شود.
که همین در شناخت و در جستوجوی خریدهای صنعتی به شناخت و شناسایی نیاز است. برخی از این نامها عبارتند از:
- n-Butanol
- Butanol-1
- Butyl alcohol
- Butan-1-ol
- N-butanol alcohol
در ایران معمولاً این محصول تحت عنوان نرمال بوتانول یا بوتانول نرمال شناخته میشود.
چگالی و دانسیته نرمال بوتانول
در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد، نرمال بوتانول حدود ۰.۸۱ گرم بر سانتیمتر مکعب (g/cm³) چگالی دارد.
نقطه جوش آن چیزی در حدود 118 درجه سانتیگراد و نقطه انجماد آن چیزی در حدود -89 درجه سانتیگراد است.
این ویژگیها نرمال بوتانول را برای استفاده در محیطهای صنعتی با دماهای متغیر مناسب کرده است.
روشهای تولید نرمال بوتانول
نرمال بوتانول به صورت عمده از مسیرهای پتروشیمیایی تولید میشود.
این فرآیندها معمولاً با استفاده از مواد اولیهای مانند پروپیلن و بوتیرآلدئید انجام میگیرند و هدف آن تبدیل ترکیبات سبکتر هیدروکربنی به الکلهای چهارکربنه است.
در ادامه، دو روش اصلی و صنعتی تولید نرمال بوتانول را بررسی میکنیم.
روش اکسو فرایشن (Oxo Process)
در این روش با استفاده از کاتالیست های رودیوم و کبالت پروپیلن، CO و H2 به بوتانال تبدیل می شوند.
در مرحله بعد بوتانال با هیدروژناسیون به نرمال بوتانول تبدیل می گردد.
مزایا:
- بازده بالا
- کنترلپذیری دقیق واکنش
- کیفیت پایدار محصول
معایب:
- نیاز به تجهیزات گران قیمت
- مصرف انرژی زیاد
روش هیدروژناسیون بوتیرآلدئید
در این فرآیند، بوتیرآلدئید به نرمال بوتانول مستقیماً تبدیل میگردد.
اگر به فرآیند تولید ایزو بوتانول نیز علاقهمندید، در مقالهی مقایسه ۱۰ تفاوت مهم نرمال بوتانول و ایزو بوتانول مقایسه روشهای سنتز هر دو توضیح داده شده است.
مزایا نرمال بوتانول
- قدرت حلالیت بالا برای رزینها و رنگها
- تبخیر یکنواخت (خشک شدن متعادل رنگ)
- بوی ملایم و غیرآزاردهنده
- مقاومت مناسب در برابر رطوبت و دما
معایب نرمال بوتانول:
- اشتعالپذیر بودن
- سمی در صورت استنشاق طولانیمدت بخارات
- نیاز به نگهداری در ظروف ضد نفوذ و دور از حرارت
مهم ترین کاربردهای نرمال بوتانول در صنعت
نرمال بوتانول یکی از مواد پایه در صنایع شیمیایی است. برخی از کاربردهای اصلی آن عبارتاند از
- تولید بوتیل آکریلات و بوتیل استات (برای ساخت رزینها و پلاستیکها)
- حلال در صنایع رنگ، لاک و جوهر چاپ
- افزودنی در سوختها و بنزینها برای بهبود احتراق
- ماده اولیه برای تولید نرمکنندهها (Plasticizers)
- استفاده در صنایع دارویی و آرایشی بهعنوان حلال ملایم
مهمترین کاربردهای نرمال بوتانول در صنعت رنگسازی و رزین
در صنعت رنگسازی، نرمال بوتانول اهمیت بسزایی دارد.
در ترکیب رنگهای صنعتی از رزینهای آلکیدی و نیتروسلولزی بهعنوان حلال میانی استفاده میشود.
از ویژگی بالا و اصلی این ماده بدلیل اینکه تبخیر یکنواخت دارد. همین علت باعث می شود که رنگ بهصورت یکدست، براق و بدون حباب خشک شود.
در ساخت رزینهای آلکیدی و اکریلیک نیز نرمال بوتانول به عنوان واکنش دهنده در مرحله پلیمریزاسیون شامل و بهبود دهنده کیفیت نهایی محصول است.
بهترین تولیدکنندگان نرمال بوتانول در دنیا
برخی از بزرگترین شرکتهای جهان که نرمال بوتانول تولید میکنند شامل:
- BASF ( آلمان)
- Dow Chemical ( آمریکا)
- Eastman Chemical (آمریکا)
- OXEA GmbH (آلمان)
- Sasol (آفریقای جنوبی)
- Mitsubishi Chemical (ژاپن)
برای آشنایی بیشتر با این برندها و سایر غولهای صنعت مواد شیمیایی جهان، پیشنهاد میکنیم مقالهی بزرگ ترین شرکت های تولید کننده مواد شیمیایی جهان را مطالعه نمایید تا دید جامع تری نسبت به بازار مواد مواد شیمیایی به دست آورید.
در ایران نیز شرکتهای مختلفی اقدام به واردات یا تولید نرمال بوتانول میکنند.
شرکت مونوکم یکی از شرکت هایی است که در ایران نرمال بوتانول خالص را با گرید صنعتی و شیمیایی عرضه میکند.
قیمت جهانی روز نرمال بوتانول
تخمین قیمت جهانی نرمال بوتانول با قیمت نفت خام، تعرفه حمل و نقل، و نوسان ارز و نیز با عرضه و تقاضای بازار امکانپذیر میباشد.
چند سالی است که قیمت جهانی این ماده به متغیر شدن 1000 تا 1400 دلار به ازای هر تن، تحت این شرایط میباشد.
عوامل مؤثر بر قیمت :
- تغییرات قیمت نفت
- میزان تولید در کشورهای بزرگ تولیدکننده
- تحریمها و محدودیتهای صادراتی
- هزینه انرژی و حملونقل
- تقاضای صنایع رنگ و رزین
پیشبینی بازار و سهم جهانی نرمال بوتانول
طبق گزارشهای بین المللی، انتظار میرود بازار جهانی نرمال بوتانول تا سال 2030 به طور میانگین 4 درصد در سال رشد کند.
عمده دلیل این رشد، افزایش مصرف نرمال بوتانول در صنایع رنگ، رزین، پلاستیک و افزودنیهای سوختی است.
بازار مصرف کشورهای آسیایی به ویژه چین و هند بیشترین سهم را به خود اختصاص دادهاند
معرفی سایت های معتبر برای بررسی قیمت جهانی نرمال بوتانول
مشاهده قیمت لحظهای و تحلیل بازار نرمال بوتانول از منابع معتبر زیر امکان پذیر است.
این وبسایتها بهصورت روزانه قیمتها، تحلیلهای بازار و نوسانات عرضهو تقاضا را بهروزرسانی میکنند.
تأثیر نرخ دلار بر قیمت نرمال بوتانول در ایران
در بازار ایران، نرخی که به دلار اختصاص مییابد به نرخ بوتانول نرمال به طور مستقیم و شدیدا اثرگذار است.
به علت اینکه نرمال بوتانول بازار ایران بیشتر به صورت وارداتی میباشد، از همین بابت هرگونه نوسان قیمت در نرخ ارز باعث تغییر آنی در قیمت فروش داخلی نرمال بوتانول میشود.
همچنین هزینه حمل ونقل بینالمللی و تعرفههای گمرکی نیز از عوامل مهم تأثیرگذار هستند.
نکات ایمنی در استفاده و نگهداری نرمال بوتانول
نرمال بوتانول یک مایع اشتعال زا میباشد و می بایست در شرایط کنترل شده نگهداری شود.
عوامل مؤثر بر قیمت :
- دور از حرارت، شعله و منابع جرقه نگهداری شود.
- در محیط دارای تهویه مناسب استفاده گردد.
- از تماس مستقیم با پوست و چشم پرهیز شود.
- در صورت نشت، از مواد جاذب غیرقابلاحتراق مانند ماسه برای مهار استفاده کنید.
- حملونقل در ظروف فلزی دربسته و مقاوم در برابر حلال انجام شود.
){kind=link}
بدون دیدگاه